Program SESAR (Single European Sky ATM Research) stanowi technologiczny filar Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej. Jego celem jest opracowanie i wdrożenie nowoczesnego systemu zarządzania ruchem lotniczym, pozwalającego zwiększyć przepustowość sieci ATM aby sprostać stale rosnącej ilości operacji lotniczych przy jednoczesnej poprawie wskaźników bezpieczeństwa. Zastosowanie nowoczesnych technologii i procedur pozwoli również na zredukowanie negatywnego wpływu lotnictwa na środowisko naturalne.

Skuteczna realizacja programu SESAR w znacznym stopniu przyczyni się do osiągnięcia w 2020 roku strategicznych celów SES:

  • Trzykrotnego zwiększenia przepustowości
  • Poprawy wskaźników bezpieczeństwa
  • 10% redukcji negatywnego wpływu lotnictwa na środowisko naturalne
  • 50% redukcji kosztów ATM

Na mocy Rozporządzenia Rady 219/2007 z dnia 27 lutego 2007 r. ( plik do pobrania ) powstało wspólne przedsięwzięcie SESAR ( SJU – SESAR Joint Undertaking ), zgodnie z art. 187 traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Powołano je w celu kierowania działaniami podejmowanymi w fazie opracowywania programu SESAR. Wspólne przedsięwzięcie stanowi  partnerstwo publiczno-prywatne, którego członkami założycielami są UE i Eurocontrol, co umożliwia racjonalizację i koordynację działań prowadzonych w ramach projektu w całej UE, przyjmując podejście zorientowane na osiąganie celów. Wspólne przedsięwzięcie umożliwia niwelowanie fragmentacji systemu ATM spowodowanej wdrażaniem wielu projektów na szczeblu krajowym lub regionalnym oraz pełniejsze wykorzystanie umiejętności i potencjału innowacyjnego sektora prywatnego.

Wspólne przedsięwzięcie SESAR odpowiada za:

  • organizowanie i koordynowanie fazy opracowywania programu SESAR zgodnie z centralnym planem zarządzania ruchem lotniczym (ATM MP),
  • zapewnianie niezbędnych funduszy poprzez łączenie funduszy sektora publicznego i prywatnego oraz zarządzanie nimi,
  • aktualizację centralnego planu zarządzania ruchem lotniczym,
  • organizowanie prac technicznych – w zakresie działań badawczo-rozwojowych, walidacji i analiz – które mają być realizowane pod jego nadzorem, unikając przy tym rozdrabniania działań,
  • włączenie do prac zainteresowanych stron z sektora zarządzania ruchem lotniczym (instytucji zapewniających służby żeglugi powietrznej, użytkowników, stowarzyszeń pracowniczych, portów lotniczych, przemysłu wytwórczego, jak również środowiska naukowego i instytucji naukowych),
  • zapewnienie nadzoru nad działaniami związanymi z opracowaniem wspólnych produktów w ramach centralnego planu zarządzania ruchem lotniczym.

Wspólne przedsięwzięcie SESAR jest organem UE, posiadającym osobowość prawną i finansowanym z wkładów wnoszonych przez członków, w tym przedsiębiorstwa prywatne.
Będąc członkiem stowarzyszonym SJU, Polska Agencja Żeglugi Powietrznej poszerzając obszary swojej działalności, angażuje się w projekty badawczo-rozwojowe, które będą miały wpływ na kształt europejskiej przestrzeni powietrznej.

Realizacja programu SESAR została podzielona na trzy części:

1. Faza planowania (SESAR Definition Phase) doprowadziła do opracowania ATM Master Plan. Dokument, powstał we współpracy z wieloma podmiotami branży lotniczej, określa on zakres działań – od badań i rozwoju aż do implementacji  – jakie należy podjąć, aby osiągnąć ambitne cele programu SESAR.
Obecnie w przygotowaniu jest aktualizacja tego planu. Na przełomie września i pażdziernika  2015 dokument zostanie przedstawiony  do akceptacji Komitetowi Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej (SSC- Single Sky Committe). Po akceptacji, dokument będzie stanowił nową, oficjalną wersję ATM Master Plan.

2. Faza opracowywania (SESAR Development Phase), doprowadziła do precyzyjnego określenia nowoczesnych technologii, elementów systemu, procedur operacyjnych zdefiniowanych podczas pierwszej fazy realizacji programu SESAR.

3. Faza wdrożenia (SESAR Deployment Phase) polega na produkcji oraz wdrożeniu do użytku operacyjnego nowoczesnej infrastruktury ATM, składającej się z interoperacyjnych technologii gwarantujących wysoką skuteczność działania transportu lotniczego w Europie. Zakłada się, że ukończenie inwestycji wdrożeniowych nastąpi do 2030 roku. Obecnie rozpoczęta faza wdrożenia systemu SESAR  jest zdefiniowana w przepisach rozporządzenia wykonawczego Komisji (EU) Nr 409/2013 z dnia 3 maja 2013 r. w sprawie definicji wspólnych projektów, ustanowienia systemu zarządzania i określenia zachęt wspierających wdrożenie europejskiego centralnego planu zarządzania ruchem lotniczym.

Rozporządzenie 409/2013 przewiduje, że wspólne projekty mają być wdrażane na podstawie programu realizacji (deployment programme), opracowanego przez kierownika procesu realizacji (Deployment Manager).

Rozporządzenie 409/2013 przewiduje, że terminowe, skoordynowane i zsynchronizowane wdrażanie programu realizacji  projektów odbywać się będzie na trzech poziomach:

  1. politycznym – Komisja Europejska,
  2. zarządzania –  kierownik procesu realizacji,
  3. wdrażania – użytkownicy przestrzeni powietrznej, instytucje zapewniające służby przestrzeni powietrznej, porty lotnicze jak i strona wojskowa.

W związku z tym,  5 grudnia 2014 roku Komisja Europejska podpisała umowę partnerską z SESAR Deployment Aliance, wyznaczając go do roli kierownika procesu realizacji. Dyrektorem zarządzającym został Massimo Garbini. W skład kierownika procesu realizacji weszły trzy grupy partnerskie:
•    Alians A6 –złożony z pięciu narodowych instytucji zapewniających służby żeglugi powietrznej, będących jednocześnie członkami SESAR JU, tj: Aena (Hiszpania), DFS (Niemcy), DSNA (Francja), ENAV (Włochy) i NATS (Wielka Brytania), współpracujących z grupą reprezentującą agencje będące członkami aliansu COOPANS, obejmującego AustroControl (Austria), Croatia Control (Chorwacja), IAA (Irlandia), LFV (Szwecja) i Naviair (Dania).
Polska Agencja Żeglugi Powietrznej (PAŻP) dołączyła do aliansu 30 czerwca 2014 roku.  Zatem, obecnie  instytucje zapewniające służby żeglugi powietrznej z siedmiu europejskich funkcjonalnych bloków przestrzeni powietrznej (FAB) wchodzą w skład  Sojuszu A6.  W składzie DM znajduje się Polski przedstawiciel pełniący funkcję kierunkowego pośrednika w sprawach ANSP pełni przedstawiciel PAŻP

Grupa A4- grupa składająca się z czterech linii lotniczych: Air France-KLM, easyJet, IAG i Lufthansa Group

Więcej informacji na temat grupy A4 znajduje się na stronach :
www.airfranceklm-finance.com/en
www.easyjet.com
www.iairgroup.com
www.lufthansagroup.com/en/home.htm

•    Grupa wdrożeniowa portów lotniczych (SDAG)- 25 największych europejskich lotnisk spośród reprezentowanych w Międzynarodowej Radzie Portów Lotniczych (Airport Council International) i uczestniczących we wspólnym projekcie pilotażowym SESAR.

W dniu 27 czerwca 2014 r. życie zostało przyjęte przez KE rozporządzenie wykonawcze (UE) Nr 716/2014 (plik do pobrania)  w sprawie ustanowienia pilotażowego wspólnego projektu (PCP-  Pilot Common Project) wspierającego realizację ATM MP. PCP dzieli się na sześć obszarów funkcjonalnych ATM, których wdrożenie ma charakter obowiązkowy dla wskazanych w projekcie podmiotów.

Z powołaniem DM został zatwierdzony PDP (Preliminary Deployment Programme), ktory jest kontynuacją IDP (Interim Deployment Programme). Zawiera on opis szczegółowych zadań wynikających z sześciu  funkcjonalności ATM, zawartych w rozporządzeniu (UE) Nr 716/2014 (plik do pobrania). Wraz z szybkimi postępami nad pracami wdrożeniowymi, zaistniała potrzeba aktualizacji PDP. Dnia 30 czerwca 2015 br. KE zatwierdziła nowelizację  wersji  programu,-  DP v1 – (Deployment Programme V1). Przewiduje  on ulepszone, strategiczne podejście do wdrożenia projektów, bazujące na wykrytych w poprzednim programie błędach oraz niedociągnięciach. DP V1 również wskazuje, jakie projekty będą mogły ubiegać się o refundacje od Agencji Wykonawczej ds. Innowacyjności i Sieci (INEA – Innovation and Networks Executive Agency). Do końca roku przewidziane są dwa wezwania do składania takich wniosków, dla których całkowita wartość inwestycji wyniesie 2 miliardy Euro. Trwają już prace nad wersją DP V1.1 – która ma zostać opublikowana do końca września br. W planach jest powstanie Deployment Program v2, który ma zostać  przedstawiony  KE w czerwcu 2016.

W styczniu 2015 roku NCP (NSA Coordination Platform) opracowała wytyczne w sprawie roli państwowych władz nadzorujących (national supervisory authority – NSA) we wdrażaniu programu SESAR. Celem tych wytycznych jest wskazanie zadań i metod ich realizacji przez NSA, zarówno na poziomie krajowym jak i FAB, aby zapewnić  skuteczne, efektywne i terminowe wdrożenie technologii SESAR, przy zachowaniu należytego poziomu bezpieczeństwa.

1 lipca 2015 roku w Brukseli zostało  podpisane porozumienie (Memorandum of Understanding) pomiędzy NSA CP a DM. Ma ono na celu ustanowienie ram prawnych, w których strony zobowiązują się do współpracy ze sobą zgodnie z wymaganiami art. 9.2.j rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 409/2013 (plik do pobrania).

 

źródło: http://www.ulc.gov.pl/zegluga-powietrzna/ses-jednolita-europejska-przestrzen-powietrzna/3823-sesar